Οι 8 απάτες που στήνουν επιτήδειοι σε ηλικιωμένους – Από τον «λογιστή» έως τη «ραδιενέργεια»

Νέα τεχνάσματα επιστρατεύουν οι οργανωμένες ομάδες που εξαπατούν ηλικιωμένους, αξιοποιώντας την τηλεφωνική επικοινωνία, την προσποίηση προσώπων εμπιστοσύνης και την κατασκευή δήθεν έκτακτων περιστατικών προκειμένου να αποσπάσουν χρήματα ή πολύτιμα αντικείμενα.

Οι δράστες προσαρμόζουν κάθε φορά το σενάριό τους στο υποψήφιο θύμα, επιχειρώντας να δημιουργήσουν πανικό και να περιορίσουν τον χρόνο που έχει στη διάθεσή του για να αντιδράσει ή να επικοινωνήσει με συγγενείς και Αρχές. Το φαινόμενο έχει οδηγήσει τις αρμόδιες υπηρεσίες στην αναζήτηση νέων τρόπων ενημέρωσης και προστασίας των πολιτών, ιδιαίτερα των ηλικιωμένων.

Ο υποτιθέμενος λογιστής

Σε ένα από τα συνηθισμένα σενάρια, ο απατεώνας παρουσιάζεται ως λογιστής ή άλλο πρόσωπο που γνωρίζει την οικονομική κατάσταση του θύματος.

Ο δράστης επικαλείται μια δήθεν φορολογική ή οικονομική εκκρεμότητα και επιχειρεί να πείσει τον ηλικιωμένο ότι πρέπει να καταβάλει άμεσα χρήματα, διαφορετικά θα αντιμετωπίσει πρόστιμο, απώλεια χρημάτων ή άλλη οικονομική συνέπεια.

Η πίεση και η επίκληση της ανάγκης για άμεση ενέργεια αποτελούν βασικά στοιχεία της μεθόδου.

Το υποτιθέμενο τροχαίο συγγενικού προσώπου

Ιδιαίτερα γνωστή είναι η απάτη κατά την οποία ο δράστης τηλεφωνεί προσποιούμενος ότι είναι συγγενής του θύματος ή ότι εκπροσωπεί κάποιον δικό του άνθρωπο.

Στη συνέχεια παρουσιάζεται ένα υποτιθέμενο σοβαρό τροχαίο και ζητείται άμεσα χρηματικό ποσό για την κάλυψη εξόδων ή για να αποφευχθούν δήθεν νομικές συνέπειες.

Σε ορισμένες περιπτώσεις στο τηλεφώνημα μπορεί να συμμετέχει και δεύτερο άτομο, το οποίο εμφανίζεται ως αστυνομικός, δικηγόρος ή άλλος αρμόδιος, ώστε η ιστορία να φαίνεται πιο πειστική.

Η «επείγουσα» ανάγκη συγγενή

Παραλλαγή της ίδιας λογικής είναι η επίκληση μιας ξαφνικής ανάγκης που αφορά παιδί, εγγόνι ή άλλο κοντινό πρόσωπο.

Ο ηλικιωμένος ενημερώνεται ότι ο συγγενής του βρίσκεται σε δύσκολη κατάσταση και χρειάζεται χρήματα χωρίς καθυστέρηση. Στόχος των δραστών είναι να προκαλέσουν συναισθηματική φόρτιση, ώστε το θύμα να ενεργήσει πριν προλάβει να επιβεβαιώσει την πληροφορία.

Η δήθεν τραπεζική επικοινωνία

Άλλη μέθοδος βασίζεται στην προσποίηση υπαλλήλου τράπεζας.

Ο δράστης υποστηρίζει ότι υπάρχει πρόβλημα με τον τραπεζικό λογαριασμό ή ότι απαιτείται κάποια ενέργεια για την προστασία των χρημάτων. Στη συνέχεια μπορεί να ζητήσει στοιχεία, κωδικούς ή άλλες πληροφορίες που δεν πρέπει να γνωστοποιούνται σε τρίτους.

Το τηλεφώνημα μπορεί να συνοδεύεται από ιδιαίτερα πειστικές λεπτομέρειες, με στόχο το θύμα να θεωρήσει ότι πράγματι επικοινωνεί με εκπρόσωπο χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.

Η «ραδιενέργεια» και το δήθεν επικίνδυνο αντικείμενο

Στα πιο ασυνήθιστα σενάρια περιλαμβάνεται η επίκληση δήθεν κινδύνου από ραδιενεργό ή άλλο επικίνδυνο υλικό.

Οι δράστες επιχειρούν να δημιουργήσουν φόβο και να πείσουν το θύμα ότι χρειάζεται να παραδώσει αντικείμενα ή χρήματα προκειμένου να προστατευθεί από έναν υποτιθέμενο κίνδυνο.

Η συγκεκριμένη μεθοδολογία αξιοποιεί ακριβώς την άγνοια ή τον φόβο του θύματος απέναντι σε έναν κίνδυνο που παρουσιάζεται ως άμεσος και ιδιαίτερα σοβαρός.

Η προσποίηση αστυνομικού ή άλλου κρατικού λειτουργού

Οι απατεώνες συχνά χρησιμοποιούν την ιδιότητα ενός κρατικού λειτουργού για να ενισχύσουν την αξιοπιστία της ιστορίας τους.

Μπορεί να εμφανιστούν ως αστυνομικοί, δικαστικοί υπάλληλοι ή άλλοι δημόσιοι λειτουργοί και να υποστηρίξουν ότι υπάρχει κάποια εκκρεμότητα που πρέπει να διευθετηθεί άμεσα.

Η επίκληση μιας επίσημης ιδιότητας έχει ως στόχο να κάνει το θύμα να υπακούσει στις οδηγίες χωρίς να αμφισβητήσει την ταυτότητα του συνομιλητή.

Η δήθεν επένδυση

Μια ακόμη κατηγορία απάτης αφορά την υπόσχεση εύκολου ή γρήγορου κέρδους.

Το θύμα μπορεί να προσεγγιστεί με πρόταση για επένδυση, αγορά κάποιου χρηματοοικονομικού προϊόντος ή συμμετοχή σε υποτιθέμενη ευκαιρία με υψηλή απόδοση.

Οι δράστες επιδιώκουν να πείσουν τον ηλικιωμένο να καταβάλει αρχικά ένα ποσό, το οποίο στη συνέχεια μπορεί να αυξηθεί με την επίκληση νέων δήθεν αναγκών ή χρεώσεων.

Η παράδοση χρημάτων ή αντικειμένων σε συνεργό

Κοινό χαρακτηριστικό αρκετών από αυτές τις μεθόδους είναι ότι το θύμα δεν καλείται απαραίτητα να δώσει τα χρήματα απευθείας στον άνθρωπο που το έχει τηλεφωνήσει.

Αφού προηγηθεί η τηλεφωνική εξαπάτηση, μπορεί να εμφανιστεί στο σπίτι συνεργός, ο οποίος παραλαμβάνει μετρητά, κοσμήματα ή άλλα αντικείμενα αξίας.

Με αυτόν τον τρόπο τα κυκλώματα επιχειρούν να ολοκληρώσουν την απάτη χωρίς να χρειάζεται το αρχικό πρόσωπο που έκανε το τηλεφώνημα να έρθει σε επαφή με το θύμα.

Η βασική παγίδα είναι η πίεση

Παρά τις διαφορετικές ιστορίες που χρησιμοποιούν οι επιτήδειοι, η βασική τεχνική παραμένει παρόμοια: δημιουργούν ένα επείγον περιστατικό και προσπαθούν να εμποδίσουν το θύμα να σκεφτεί ψύχραιμα.

Οι ηλικιωμένοι και οι οικογένειές τους καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν κάποιος ζητά χρήματα ή προσωπικά στοιχεία μέσω τηλεφώνου, ακόμη και αν γνωρίζει ονόματα και άλλες πληροφορίες που φαίνονται να επιβεβαιώνουν την ταυτότητά του.

Σε περίπτωση αμφιβολίας, η ασφαλέστερη πρακτική είναι να διακοπεί η επικοινωνία και να γίνει ανεξάρτητη επιβεβαίωση της υποτιθέμενης ανάγκης μέσω γνωστού τηλεφωνικού αριθμού. Κανένας κωδικός πρόσβασης ή τραπεζικό στοιχείο δεν πρέπει να δίνεται τηλεφωνικά σε άγνωστο συνομιλητή.