Μαφία χαλκού: Από το Ζεφύρι και τις Αχαρνές μέχρι τα τρένα και τα νοσοκομεία
Καλώδια, μετασχηματιστές, εξοπλισμός και μεταλλικά τμήματα υποδομών μπαίνουν στο στόχαστρο οργανωμένων ομάδων, με τις κλοπές χαλκού να προκαλούν σοβαρές ζημιές σε κρίσιμες υποδομές – Από το σιδηροδρομικό δίκτυο και τον ΔΕΔΔΗΕ μέχρι νοσοκομεία, σχολεία και δρόμους
Η κλοπή χαλκού δεν αποτελεί πλέον μια σειρά μεμονωμένων περιστατικών, αλλά ένα φαινόμενο που έχει λάβει χαρακτηριστικά οργανωμένης εγκληματικής δραστηριότητας, με σημαντικές επιπτώσεις στη λειτουργία κρίσιμων υποδομών και στην καθημερινότητα των πολιτών.
Το τελευταίο περιστατικό, στις εγκαταστάσεις της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας στο Ελληνικό, ανέδειξε ξανά το μέγεθος του προβλήματος. Δράστες εισέβαλαν στις εγκαταστάσεις του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και Μακεδονίας και αφαίρεσαν καλώδια που προορίζονταν για την εγκατάσταση του συστήματος Επικοινωνιών και Καταγραφής Φωνής (VCRS), βασική υποδομή για τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας. Σύμφωνα με την ΥΠΑ, η κλοπή δεν επηρεάζει την υλοποίηση του έργου, ωστόσο το περιστατικό έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά σειρά αντίστοιχων επιθέσεων.
Πίσω από πολλές από τις υποθέσεις που έχουν απασχολήσει τις Αρχές βρίσκονται εγκληματικές ομάδες, οι οποίες αφαιρούν τον χαλκό από καλώδια, μετασχηματιστές και άλλες υποδομές και στη συνέχεια τον διοχετεύουν στην αγορά μετάλλων.
Από τον ΔΕΔΔΗΕ μέχρι τις εθνικές οδούς
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στο δίκτυο ηλεκτροδότησης. Μόνο σε πρόσφατη υπόθεση που εξιχνιάστηκε από την ΕΛ.ΑΣ. στη Θεσσαλία, συνελήφθησαν 25 άτομα και ταυτοποιήθηκαν ακόμη τέσσερα, ενώ αποδόθηκαν στην εγκληματική ομάδα συνολικά 561 κλοπές χαλκού από μετασχηματιστές του ΔΕΔΔΗΕ.
Οι 332 κλοπές σημειώθηκαν στην ευρύτερη περιοχή της Καρδίτσας και άλλες 229 στην περιοχή της Λάρισας. Το παράνομο περιουσιακό όφελος της οργάνωσης εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 890.000 ευρώ, ενώ η ζημία για τον ΔΕΔΔΗΕ υπολογίζεται σε περισσότερα από 3 εκατ. ευρώ.
Αντίστοιχο πρόβλημα καταγράφεται και στους δρόμους. Καλώδια οδικού φωτισμού και φανάρια αφαιρούνται από υπόγεια δίκτυα, με αποτέλεσμα ολόκληρα τμήματα δρόμων να βυθίζονται στο σκοτάδι. Στην Αττική έχουν καταγραφεί περιστατικά σε μεγάλους οδικούς άξονες, μεταξύ άλλων στην παραλιακή, τον Κηφισό, την Περιφερειακή Αιγάλεω και την Αττική Οδό.
Η οικονομική ζημιά μάλιστα είναι πολλαπλάσια της αξίας του μετάλλου που κλέβεται, καθώς η αποκατάσταση ενός υπόγειου δικτύου απαιτεί εκσκαφές, νέα καλώδια και εργασίες επαναφοράς της υποδομής.
Στο στόχαστρο και ο σιδηρόδρομος
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση στο σιδηροδρομικό δίκτυο, όπου καλώδια ηλεκτροκίνησης, σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης αποτελούν συχνό στόχο.
Περιστατικά έχουν καταγραφεί σε διάφορα σημεία του δικτύου, με τις κλοπές να προκαλούν καθυστερήσεις στα δρομολόγια και να δημιουργούν κινδύνους για την ασφάλεια των επιβατών.
Μεταξύ των περιστατικών που καταγράφονται είναι η κλοπή καλωδίων του ευρωπαϊκού συστήματος ETCS κοντά στον Σιδηροδρομικό Σταθμό Παλαιοφαρσάλων, ενώ στη δυτική Θεσσαλονίκη συνελήφθη άνδρας που φέρεται να έκλεβε καλώδια χαλκού από εγκαταστάσεις του ΟΣΕ για τρίτη φορά μέσα σε μία εβδομάδα.
Στη Δυτική Αττική, το πρόβλημα έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της γειτνίασης των σιδηροδρομικών εγκαταστάσεων με περιοχές όπου καταγράφονται συστηματικά περιστατικά κλοπών μετάλλων. Στο ρεπορτάζ γίνεται αναφορά και σε σύλληψη 38χρονου στο Ζεφύρι για κλοπή περίπου 100 μέτρων καλωδίων από τον Προαστιακό.
Για την προστασία του σιδηροδρομικού δικτύου έχουν ήδη κατασκευαστεί τοιχία ύψους έως τεσσάρων μέτρων σε σημεία όπως το Ζευγολατιό, η Θήβα και το Θριάσιο, ενώ χρησιμοποιούνται και drones για την επιτήρηση των γραμμών.
Αχαρνές, Ζεφύρι και Δυτική Αττική
Η Αττική αποτελεί ένα από τα βασικά πεδία δράσης των κυκλωμάτων που αναζητούν χαλκό και άλλα μέταλλα.
Στην περιοχή Αχαρνών και Ζεφυρίου έχουν πραγματοποιηθεί επανειλημμένες αστυνομικές επιχειρήσεις για υποθέσεις ρευματοκλοπών και κλοπών καλωδίων, ενώ η ευρύτερη Δυτική Αττική βρίσκεται διαχρονικά στο επίκεντρο των ελέγχων για παράνομη διακίνηση μετάλλων.
Η κλοπή καλωδίων δεν περιορίζεται όμως στην αξία του μετάλλου. Σε αρκετές περιπτώσεις αφήνονται πίσω γυμνά καλώδια, κατεστραμμένες εγκαταστάσεις και επικίνδυνα σημεία, με τις συνέπειες να αφορούν άμεσα κατοίκους, εργαζομένους και χρήστες των υποδομών.
Χαρακτηριστικό είναι ότι σε πρόσφατη αστυνομική επιχείρηση σε Αχαρνές και Ζεφύρι εντοπίστηκαν και ξηλώθηκαν μεγάλες ποσότητες καλωδίων που συνδέονταν με παράνομες συνδέσεις ηλεκτρικού ρεύματος.
Νοσοκομεία και σχολεία δεν αποτελούν εξαίρεση
Το φαινόμενο έχει φτάσει ακόμη και σε εγκαταστάσεις υγείας.
Το Κέντρο Υγείας Ραφήνας – Πικερμίου τέθηκε εκτός λειτουργίας μετά από κλοπή καλωδίων, ενώ στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ρίου τέσσερις κατηγορούμενοι συνελήφθησαν για κλοπή καλωδίων αξίας περίπου 10.000 ευρώ από εργοτάξιο των νέων ΤΕΠ.
Ανάλογα περιστατικά έχουν καταγραφεί και σε σχολεία. Στη Νεάπολη Θεσσαλονίκης άγνωστοι αφαίρεσαν καλώδια από εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών συστημάτων σχολικών μονάδων, ενώ σε άλλη περίπτωση δράστες έφτασαν μέχρι την ταράτσα σχολικού συγκροτήματος για να κόψουν καλωδιώσεις.
Πρόκειται για περιστατικά που, πέρα από την οικονομική ζημιά, δημιουργούν σοβαρά ζητήματα ασφάλειας, ιδιαίτερα όταν οι κλοπές αφήνουν εκτεθειμένα ηλεκτροφόρα καλώδια σε χώρους όπου καθημερινά κινούνται παιδιά.
Από το καλώδιο στο σκραπ
Το οικονομικό κίνητρο είναι ο βασικός παράγοντας που τροφοδοτεί τη συγκεκριμένη εγκληματική δραστηριότητα.
Μετά την αφαίρεση των καλωδίων, σε ορισμένες περιπτώσεις ο χαλκός διαχωρίζεται από το πλαστικό περίβλημα με καύση. Στη συνέχεια διοχετεύεται σε επιχειρήσεις ανακύκλωσης και μεταλλεύματος, με τις Αρχές να προσπαθούν να εντοπίσουν όχι μόνο τους φυσικούς αυτουργούς αλλά και όσους παραλαμβάνουν και διαθέτουν τα προϊόντα εγκλήματος.
Η ΕΛ.ΑΣ. έχει ήδη καταγράψει υπόθεση στην οποία το παράνομο περιουσιακό όφελος ξεπέρασε τα 890.000 ευρώ, ενώ η συνολική ζημία στις υποδομές ήταν πολλαπλάσια.
Οι Αρχές εξετάζουν πλέον και τεχνολογικές λύσεις, όπως ειδικούς χημικούς δείκτες και τεχνολογίες ταυτοποίησης, ώστε ο κλεμμένος χαλκός να μπορεί να εντοπίζεται ακόμη και μετά την επεξεργασία του.
Το ζητούμενο, πλέον, δεν είναι μόνο η προστασία ενός καλωδίου ή ενός μετασχηματιστή. Είναι η προστασία μιας ολόκληρης αλυσίδας κρίσιμων υποδομών από μια εγκληματική δραστηριότητα που μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη ζημιά από την αξία του μετάλλου που κλέβεται.
