Μεγάλο σιδηροδρομικό σχέδιο για τη Δυτική Αττική: Έξι έργα αλλάζουν τον χάρτη των μεταφορών από τις Αχαρνές έως το Θριάσιο

Ένα νέο σιδηροδρομικό δίκτυο που φιλοδοξεί να αναβαθμίσει τις επιβατικές μετακινήσεις, να ενισχύσει την ασφάλεια του σιδηροδρομικού συστήματος και να μετατρέψει τη Δυτική Αττική σε βασικό κόμβο εμπορευματικών μεταφορών βρίσκεται στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού. Το σχέδιο περιλαμβάνει ένα μεγάλο σιδηροδρομικό τόξο που ξεκινά από το Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών (ΣΚΑ), διέρχεται από τα Άνω Λιόσια, τον Ασπρόπυργο και την Ελευσίνα και καταλήγει στο Θριάσιο Πεδίο και τη Σφίγγα Βοιωτίας.

Από τις 20 συνολικά παρεμβάσεις που έχουν ενταχθεί στον σχεδιασμό για τον ελληνικό σιδηρόδρομο, έξι έργα αφορούν άμεσα τη Δυτική Αττική, βρίσκονται όμως σε διαφορετικά στάδια ωρίμανσης. Κάποια κατασκευάζονται, άλλα έχουν εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και οδηγούνται προς δημοπράτηση, ενώ ορισμένα παραμένουν σε επίπεδο μελετών, χωρίς ακόμη να έχουν βρεθεί οι απαιτούμενοι πόροι.

Ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής παραμένει το πιο ώριμο έργο

Το έργο που αναμένεται να επηρεάσει περισσότερο την καθημερινότητα των κατοίκων είναι η επέκταση του Προαστιακού Δυτικής Αττικής. Η νέα ηλεκτροκινούμενη μονή γραμμή μήκους 34,5 χιλιομέτρων θα επαναφέρει σε λειτουργία την ιστορική διαδρομή από τα Άνω Λιόσια προς τον Ασπρόπυργο, την Ελευσίνα, τη Νέα Πέραμο και τα Μέγαρα, με επτά νέους σταθμούς και στάσεις.

Παρότι πρόκειται για έργο προϋπολογισμού άνω των 132 εκατ. ευρώ, η υλοποίησή του έχει συναντήσει σημαντικά εμπόδια. Οι αλλαγές στη χάραξη, οι τεχνικές απαιτήσεις και οι δικαστικές εκκρεμότητες έχουν οδηγήσει σε σημαντικές καθυστερήσεις, με τις τελευταίες εκτιμήσεις να μεταθέτουν την έναρξη λειτουργίας προς τα τέλη του 2027.

Σημαντικό σημείο τριβής αποτελεί ο Ασπρόπυργος, όπου ο Δήμος ζητά την υπογειοποίηση της γραμμής εντός του αστικού ιστού, υποστηρίζοντας ότι η επιφανειακή διέλευση θα επιβαρύνει την κυκλοφορία και θα δημιουργήσει προβλήματα στην καθημερινότητα των κατοίκων.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι πρόσθετες μελέτες ασφαλείας λόγω της γειτνίασης της νέας γραμμής με αγωγούς καυσίμων της Hellenic Energy, γεγονός που αυξάνει τόσο την πολυπλοκότητα όσο και το κόστος του έργου.

Αναβάθμιση των βασικών αξόνων του δικτύου

Παράλληλα προωθείται η αποκατάσταση της σηματοδότησης, της τηλεδιοίκησης και του συστήματος ETCS στη γραμμή ΣΚΑ–Κιάτο, έργο προϋπολογισμού περίπου 58 εκατ. ευρώ, το οποίο διαθέτει εξασφαλισμένη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και θεωρείται κρίσιμο για την ασφαλή και αξιόπιστη λειτουργία του Προαστιακού.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η αναβάθμιση της γραμμής ΣΚΑ–Οινόη, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 240,7 εκατ. ευρώ. Το έργο αφορά περισσότερα από 51 χιλιόμετρα σιδηροδρομικής γραμμής και περιλαμβάνει εκσυγχρονισμό της υποδομής, νέα στάση στα Οινόφυτα και αναβαθμίσεις σε σταθμούς. Η ολοκλήρωσή του τοποθετείται χρονικά το 2028.

Η Παράκαμψη Αχαρνών περιμένει χρηματοδότηση

Στον σχεδιασμό παραμένει και η Σιδηροδρομική Παράκαμψη Αχαρνών, ένα έργο που στοχεύει στην αποσυμφόρηση του δικτύου γύρω από το ΣΚΑ και στη βελτίωση της σύνδεσης με τη Βόρεια Ελλάδα.

Το έργο προβλέπει νέα διπλή γραμμή μήκους περίπου 4 χιλιομέτρων, με σήραγγα 800 μέτρων και εκτιμώμενο κόστος περίπου 110 εκατ. ευρώ. Αν και οι μελέτες θεωρούνται ώριμες, δεν έχει ακόμη εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα κατασκευής.

Το Θριάσιο στο επίκεντρο των εμπορευματικών μεταφορών

Κεντρικό ρόλο στον νέο σχεδιασμό διαδραματίζουν τα έργα του Θριασίου. Το Θριάσιο Ι αφορά τη δημιουργία του μεγάλου εμπορευματικού και διαμετακομιστικού κέντρου, ενώ το Θριάσιο ΙΙ περιλαμβάνει τον Εμπορευματικό Σιδηροδρομικό Σταθμό και τον Σταθμό Διαλογής.

Οι δύο αυτές υποδομές θεωρούνται καθοριστικές για την αξιοποίηση του λιμανιού του Πειραιά και τη μεταφορά φορτίων προς την ελληνική και ευρωπαϊκή ενδοχώρα, αν και εξακολουθούν να βρίσκονται σε διαδικασίες αδειοδοτήσεων και παραχώρησης.

Η νέα σύνδεση Θριάσιο – Σφίγγα

Το πιο φιλόδοξο έργο είναι η νέα διπλή σιδηροδρομική γραμμή Θριάσιο–Σφίγγα, συνολικού μήκους περίπου 46 χιλιομέτρων και προϋπολογισμού που προσεγγίζει τα 700 εκατ. ευρώ.

Η νέα γραμμή θα διαθέτει ηλεκτροκίνηση, σύγχρονη σηματοδότηση και ευρωπαϊκά συστήματα ασφαλείας, επιτρέποντας ταχύτητες έως και 250 χιλιομέτρων την ώρα. Στόχος είναι να:

• διοχετεύει απευθείας τις εμπορευματικές μεταφορές από το Θριάσιο προς τη Βόρεια Ελλάδα,
• αποσυμφορήσει τον άξονα ΣΚΑ–Οινόη,
• δημιουργήσει χώρο για περισσότερα προαστιακά δρομολόγια,
• μειώσει τον χρόνο ταξιδιού Αθήνα–Θεσσαλονίκη κοντά στις 3,5 ώρες.

Προς το παρόν, ωστόσο, το έργο βρίσκεται στο στάδιο των προμελετών, ενώ δεν έχει ακόμη εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση για την κατασκευή του.

Η πρόκληση της υλοποίησης

Ο συνολικός σχεδιασμός αναδεικνύει τη Δυτική Αττική ως τη νέα σιδηροδρομική και εμπορευματική πύλη της πρωτεύουσας, με τις Αχαρνές και το Θριάσιο να αποκτούν κομβικό ρόλο στο εθνικό δίκτυο μεταφορών.

Παρά τις σημαντικές επενδύσεις που προγραμματίζονται, η εικόνα παραμένει σύνθετη, καθώς αρκετά έργα βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ή αντιμετωπίζουν τεχνικά, χρηματοδοτικά και διοικητικά εμπόδια.

Το μεγάλο στοίχημα για τα επόμενα χρόνια δεν είναι μόνο η εξαγγελία νέων υποδομών, αλλά η ολοκλήρωση των έργων που μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά τις μετακινήσεις, να ενισχύσουν την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου και να δώσουν νέα αναπτυξιακή δυναμική στη Δυτική Αττική.