ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑΠρώτο Θέμα

Απογραφή Ρομά: Στη Δυτική Αττική οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις – Η αθέατη πραγματικότητα

Η πρώτη επίσημη απογραφή του πληθυσμού Ρομά στην Ελλάδα παρουσιάζει μια αναλυτική εικόνα για μια κοινότητα που αριθμεί 116.000 άτομα σε 38.500 οικογένειες, δηλαδή περίπου το 1% του συνολικού πληθυσμού. Τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας σκιαγραφούν μια κοινωνική ομάδα με έντονη νεανικότητα αλλά και μεγάλες προκλήσεις στην εκπαίδευση, την εργασία και τις συνθήκες διαβίωσης.

Η Δυτική Αττική στο επίκεντρο της απογραφής

Η μεγαλύτερη συγκέντρωση Ρομά καταγράφεται στη Δυτική Αττική, με βασικούς δήμους εγκατάστασης τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, τις Αχαρνές και τον Ασπρόπυργο. Εκεί, οι κοινότητες είναι πολυπληθείς και εγκατεστημένες εδώ και δεκαετίες, δημιουργώντας μια χαρακτηριστική κοινωνική γεωγραφία της περιοχής.

Ακολουθούν η Θεσσαλία με εστίες σε Λάρισα, Τύρναβο και Τρίκαλα, η Δυτική Ελλάδα με μεγάλες κοινότητες στην Αιτωλοακαρνανία και την Πάτρα, η Κεντρική Μακεδονία με εστίες σε Θεσσαλονίκη (Δενδροπόταμος), Γιαννιτσά και Καλοχώρι, και η Ανατολική Μακεδονία – Θράκη με παρουσία στη Ροδόπη, τον Έβρο και τη Δράμα.

Η γεωγραφική κατανομή δείχνει ότι οι Ρομά είναι παρόντες σε όλη τη χώρα, με έμφαση σε περιοχές με ιστορικές εγκαταστάσεις και συχνά στις παρυφές μεγάλων αστικών κέντρων.

Ένας πληθυσμός με έντονη νεανικότητα

Η απογραφή αποκαλύπτει έναν ιδιαίτερα νεανικό πληθυσμό. Περίπου το 40% είναι παιδιά και έφηβοι, ενώ η μεγαλύτερη ομάδα ενήλικων βρίσκεται στην ηλικία 20–39 ετών.

Η δημιουργία οικογένειας ξεκινά σε πολύ μικρή ηλικία, με μέση ηλικία γάμου τα 17 έτη για τα κορίτσια και τα 19 για τα αγόρια. Το γεγονός αυτό συνδέεται με τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά της κοινότητας, όπου ο γάμος και η οικογένεια αποτελούν πρωταρχικές αξίες. Η πρώιμη ενηλικίωση δημιουργεί, όμως, και κοινωνικές προκλήσεις, ειδικά ως προς την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την αγορά εργασίας.

Εκπαίδευση: το μεγαλύτερο έλλειμμα

Η εκπαίδευση παραμένει το μεγαλύτερο «αγκάθι». Στην απογραφή καταγράφεται ότι:

  • 14% των Ρομά παραμένουν αναλφάβητοι,
  • μόλις 4% έχουν ολοκληρώσει το Λύκειο,
  • και μόνο 1% έχει φοιτήσει σε πανεπιστήμιο.

Τα ποσοστά αυτά αποτυπώνουν ένα σημαντικό εκπαιδευτικό χάσμα σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Οι χαμηλές επιδόσεις στην εκπαίδευση οδηγούν σε περιορισμένες επαγγελματικές ευκαιρίες και σε φαύλο κύκλο κοινωνικού αποκλεισμού.

Εργασία και εισοδήματα

Σχεδόν οι μισοί Ρομά επιβιώνουν χάρη σε κρατικά επιδόματα. Συγκεκριμένα, το 51% δηλώνει εισόδημα από εργασία, κυρίως περιστασιακή και χαμηλά αμειβόμενη, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό στηρίζεται σε κοινωνικές παροχές.

Η περιορισμένη πρόσβαση σε σταθερή και νόμιμη εργασία συνδέεται άμεσα με τα χαμηλά εκπαιδευτικά επίπεδα, αλλά και με κοινωνικά στερεότυπα που δυσκολεύουν την ένταξη στην αγορά εργασίας.

Συνθήκες στέγασης και υποδομές

Η απογραφή καταγράφει επίσης τις συνθήκες διαβίωσης:

  • Το 54% έχει δικό του κατάλυμα, που όμως συχνά στερείται βασικών υποδομών.
  • Το 32% διαμένει σε παραχωρημένα σπίτια,
  • το 11% σε ενοικιαζόμενα,
  • ενώ περίπου το 3% εξακολουθεί να ζει σε παραγκουπόλεις ή σκηνές.

Η πρόσβαση σε υποδομές δεν είναι δεδομένη. Ένας στους πέντε δεν έχει ασφαλή ηλεκτροδότηση, ενώ το 22% στερείται τουαλέτας και ντους. Οι ελλείψεις αυτές επιβαρύνουν την καθημερινότητα, εντείνουν την κοινωνική απομόνωση και επηρεάζουν την υγεία.

Τεχνολογία και επικοινωνία

Παρά τις δυσκολίες, η τεχνολογία έχει εισέλθει δυναμικά στην καθημερινότητα. Το 98% διαθέτει κινητό τηλέφωνο, το 90% τηλεόραση, ενώ περίπου οι μισοί έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η κοινότητα, παρά τα εμπόδια, διατηρεί ανοιχτή γέφυρα με τον ψηφιακό κόσμο.

Ένα εργαλείο πολιτικής για το μέλλον

Η απογραφή των Ρομά στην Ελλάδα αποτελεί σημαντικό βήμα για την τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής. Τα στοιχεία αναδεικνύουν τόσο τη δημογραφική δυναμική μιας νεανικής κοινότητας όσο και τις σοβαρές κοινωνικές ανισότητες που αντιμετωπίζει.

Η Πολιτεία καλείται να σχεδιάσει στοχευμένες παρεμβάσεις σε τρεις άξονες:

  • εκπαίδευση, για να μειωθεί ο αναλφαβητισμός και να αυξηθεί η φοίτηση,
  • επαγγελματική κατάρτιση, ώστε να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας,
  • υποδομές στέγασης, για να βελτιωθούν οι συνθήκες διαβίωσης.

Η πρώτη απογραφή δεν είναι απλώς μια καταγραφή αριθμών αλλά ένα κάλεσμα για δράση με στόχο την κοινωνική ένταξη και την αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού που μπορεί να αποτελέσει πόρο για την ελληνική κοινωνία.

Πηγή

Αφήστε μια απάντηση