Αύγουστος 2021: Μια σπίθα ΑΜΕΛΕΙΑΣ, μια θάλασσα ΣΤΑΧΤΗΣ

Αθήνα, 3-6 Αυγούστου 2021 – 4 χρόνια μετά, η Parnes News γυρίζει πίσω σε εκείνες τις καταστροφικές ημέρες του Αυγούστου του 2021, όταν η Βαρυμπόμπη, η Πάρνηθα και τα βόρεια προάστια της Αττικής βίωσαν έναν πύρινο εφιάλτη που σημάδεψε τη συλλογική μνήμη. Μια τραγωδία που δεν προήλθε από τη φύση, αλλά από ανθρώπινη αμέλεια και συστημικά λάθη.

Σήμερα, θυμόμαστε — όχι μόνο για να τιμήσουμε όσα χάθηκαν, αλλά και για να μην επαναληφθούν όσα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί.

Τρίτη 3 Αυγούστου 2021. Ένα από τα πλέον καταστροφικά πύρινα μέτωπα των τελευταίων δεκαετιών εκδηλώθηκε το μεσημέρι στην Άνω Βαρυμπόμπη του δήμου Αχαρνών, κατακαίγοντας δεκάδες χιλιάδες στρέμματα δάσους, κατοικίες, επιχειρήσεις και υποδομές, και απειλώντας την καρδιά των βόρειων προαστίων της Αθήνας.

Η φωτιά ξεκίνησε λίγο πριν τις 13:25, με τις πρώτες εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για ταχύτατη εξάπλωση, εξαιτίας των ανέμων που κυμαίνονταν μεταξύ 2 και 5 μποφόρ, σύμφωνα με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Μέσα σε λίγες ώρες, το μέτωπο επεκτάθηκε προς την Ιπποκράτειο Πολιτεία, τις Αδάμες Κηφισιάς, τους Θρακομακεδόνες και το Τατόι, προκαλώντας τεράστιες υλικές ζημιές και οικολογική καταστροφή.

Το αίτιο: Ένα ηλεκτρικό τόξο στον πυλώνα «ΧΑ 44»

Η αιτία της φωτιάς, σύμφωνα με το πόρισμα της Πυροσβεστικής που βγήκε στο φως από την εφημερίδα «Τα Νέα, εντοπίζεται στον πυλώνα υψηλής τάσης «ΧΑ 44» του ΑΔΜΗΕ, ο οποίος βρίσκεται σε απόσταση περίπου 500 μέτρων από το εστιατόριο «Λεωνίδας» στη Βαρυμπόμπη. Όπως διαπιστώθηκε, η φωτιά προκλήθηκε από ισχυρά ηλεκτρικά τόξα που δημιουργήθηκαν λόγω μη καθαρισμένων μονωτήρων, σε συνθήκες εξαιρετικά υψηλών θερμοκρασιών (άνω των 40°C) και πολύ χαμηλής υγρασίας (κάτω του 20%).

Κατά την αυτοψία, εντοπίστηκε η αρχική εστία κάτω από τον πυλώνα, ο οποίος βρισκόταν εντός πυκνού πευκοδάσους. Διαπιστώθηκε επίσης αποκοπή δίσκου σε μονωτήρα του πυλώνα, γεγονός που ενίσχυσε την υπόθεση ηλεκτρικής αστοχίας. Οι αρμόδιοι πραγματογνώμονες απέκλεισαν οποιοδήποτε άλλο σενάριο ως σύμπτωση, καταλήγοντας πως το πρόβλημα στους μονωτήρες και η ρύπανσή τους ήταν το μοναδικό αίτιο της καταστροφής.

Η αντίδραση των αρχών και η εξάπλωση

Από τις πρώτες ώρες, κινητοποιήθηκαν ισχυρές πυροσβεστικές δυνάμεις. Στις 15:12, επιχειρούσαν 104 πυροσβέστες με 35 οχήματα, 4 ομάδες πεζοπόρων και εναέρια μέσα. Την επόμενη ημέρα το πρωί, ο αριθμός των πυροσβεστών είχε αυξηθεί στους 350, ενώ το βράδυ της Τετάρτης έφτασαν τους 520, με τη συνδρομή του Μηχανοκίνητου Ειδικού Τμήματος Πυροσβεστικών Επιχειρήσεων και του Κινητού Επιχειρησιακού Κέντρου «Όλυμπος».

Η φωτιά έφτασε στην καρδιά της Βαρυμπόμπης, καίγοντας σπίτια, επιχειρήσεις και το σύνολο του Ιππικού Ομίλου, του οποίου τα άλογα μεταφέρθηκαν έγκαιρα στο Μαρκόπουλο. Δεκάδες κατοικίες καταστράφηκαν σε Ιπποκράτειο Πολιτεία, Θρακομακεδόνες και Αδάμες, ενώ στο Τατόι κινδύνεψαν τα τέως Βασιλικά Ανάκτορα.

Η φωτιά τέθηκε υπό μερικό έλεγχο την Πέμπτη 5 Αυγούστου – αλλά η κρίση δεν είχε τελειώσει.

Δεύτερη πυρκαγιά – νέα απειλή στην Πάρνηθα

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας, εκδηλώθηκε νέα φωτιά στα Βασιλικά Πάρνηθας. Η ήδη εξασθενημένη δύναμη της Πυροσβεστικής – λόγω των ταυτόχρονων μετώπων σε Εύβοια και Ηλεία – δεν κατάφερε να ανακόψει εγκαίρως την εξάπλωση. Η φωτιά διέσχισε τις Αφίδνες και έφτασε έως την Εθνική Οδό Αθηνών-Θεσσαλονίκης, η οποία έκλεισε για λόγους ασφαλείας. Οι φλόγες πέρασαν απέναντι, απειλώντας Άγιο Στέφανο, Καπανδρίτι και τη λίμνη του Μαραθώνα.

Καταστροφές σημειώθηκαν και στη Μαλακάσα, όπου κάηκε όλη η δασική έκταση και επηρεάστηκαν ακόμα και οι γραμμές του ΟΣΕ. Εργοστάσιο πλαστικών στον Άγιο Στέφανο καταστράφηκε ολοσχερώς, ενώ σε Άγιο Στέφανο και Σταμάτα δεκάδες κατοικίες έγιναν στάχτη.

Η κινητοποίηση κορυφώθηκε στις 6 Αυγούστου, με 850 πυροσβέστες, 225 οχήματα και δεκάδες εναέρια μέσα. Σημαντική ήταν και η διεθνής συνδρομή: 126 πυροσβέστες από Κύπρο, Γαλλία και Ισραήλ, δύο αεροσκάφη από Σουηδία, και ομάδες από Κατάρ και Κουβέιτ.

Μια καταστροφή με αίτια και ευθύνες

Το πόρισμα για την πυρκαγιά της Βαρυμπόμπης δείχνει σαφή τεχνική αμέλεια στον πυλώνα «ΧΑ 44». Η έλλειψη συντήρησης σε κρίσιμες υποδομές υψηλής τάσης οδήγησε σε μια από τις πιο οδυνηρές περιβαλλοντικές και κοινωνικές κρίσεις των τελευταίων ετών. Σε μια εποχή που η κλιματική αλλαγή εντείνει τις συνθήκες κινδύνου, η ανάγκη για πρόληψη, συντονισμό και λογοδοσία είναι πιο επιτακτική από ποτέ.