Λύκοι στην Πάρνηθα: Το σενάριο μεταφοράς και ο μύθος του Yellowstone
Η έντονη και αυξημένη παρουσία των λύκων στην Πάρνηθα οι οποίοι έχουν συμβάλλει δραματικά στη μείωση των ελαφιών, έχει προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις, μερικές εκ των οποίων βασίζονται σε σοβαρή ανησυχία, άλλες όμως σε επικίνδυνη άγνοια και ιδεολογικά φίλτρα.
Στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου βρίσκεται το σενάριο της ενδεχόμενης μεταφοράς λύκων από την περιοχή, κατόπιν απόφασης της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών και από την άλλη η -κατά κόρον προβαλλόμενη- σύγκριση με το περίφημο παράδειγμα του Yellowstone. Όμως, αυτή η σύγκριση είναι όχι μόνο πρόχειρη αλλά και εξόφθαλμα εσφαλμένη, τόσο επιστημονικά όσο και διαχειριστικά.
Ένα κράτος που τρέμει το κυνήγι και κλείνει τα μάτια στο πρόβλημα
Η Ελλάδα δυστυχώς παραμένει μια χώρα όπου η διαχείριση της άγριας πανίδας συχνά υποτάσσεται είτε στον φόβο του πολιτικού κόστους είτε σε ιδεοληπτικές αγκυλώσεις. Το κράτος δείχνει μια περίεργη φοβία απέναντι σε κάθε εργαλείο διαχείρισης που περιλαμβάνει την ανθρώπινη παρέμβαση, ειδικά όταν αυτή προέρχεται από κυνηγούς.
Ο έλεγχος των πληθυσμών μέσω της θήρας αντιμετωπίζεται περίπου ως ταμπού, παρά το γεγονός ότι εφαρμόζεται με επιτυχία σε ολόκληρη την Ευρώπη και στις ΗΠΑ.
Αντί να εκπονηθούν σοβαρές κρατικές μελέτες για την παρακολούθηση και διαχείριση του πληθυσμού των λύκων, οι αρμόδιοι φορείς αφήνουν το πεδίο αποκλειστικά σε επιδοτούμενες ΜΚΟ, οι οποίες πολλές φορές λειτουργούν περισσότερο ως λόμπι φιλοζωικής προπαγάνδας παρά ως επιστημονικά ιδρύματα. Η επιστημονική γνώση αντικαθίσταται από ρομαντικά αφηγήματα και ατεκμηρίωτες εκστρατείες ευαισθητοποίησης.
Ο μύθος του Yellowstone και η παρερμηνεία του
Στον αντίποδα, αρκετοί αυτοαποκαλούμενοι «φιλόζωοι» και «περιβαλλοντολόγοι», τώρα που έσκασε το πρόβλημα με την ανεξέλεγκτη αύξηση των λύκων στην Πάρνηθα και τις συνέπειες στον πληθυσμό των ελαφιών, αντιδρούν ακόμη και στην ιδέα μεταφοράς λύκων σε άλλες περιοχές.
Αντί για ψύχραιμη διαχείριση, επαναλαμβάνουν το φολκλορικό επιχείρημα της επανεισαγωγής των λύκων στο Yellowstone των ΗΠΑ, ένα εντελώς ατυχές και μη συγκρίσιμο μοντέλο, που εφαρμόστηκε σε τελείως διαφορετικές γεωγραφικές, οικολογικές και κοινωνικές συνθήκες.
Η συνεχής επίκληση του παραδείγματος του Yellowstone έχει μετατραπεί σε κλισέ: «Εκεί που επέστρεψαν οι λύκοι και σώθηκε το οικοσύστημα». Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η αφήγηση είναι αποσπασματική, λειψή και ατυχής ως μοντέλο σύγκρισης με την ελληνική πραγματικότητα.
Το Yellowstone National Park είναι μια απέραντη προστατευόμενη έκταση σχεδόν 9.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, χωρίς κατοικημένες περιοχές, χωρίς κτηνοτροφική δραστηριότητα, και με ελεγχόμενη πρόσβαση του κοινού.
Εκεί οι λύκοι επανεισαχθήκαν υπό επιστημονικό έλεγχο, με GPS, παρακολούθηση, πληθυσμιακή αποτύπωση και σταθερό αριθμό. Ωστόσο, ακόμα και εκεί, σε προστατευόμενο πάρκο χωρίς ανθρώπινη δραστηριότητα στο εσωτερικό του, οι λύκοι δημιουργούν συγκρούσεις με κτηνοτρόφους που έχουν ράντσα εκτός του πάρκου.
Ας αναλογιστούμε εδώ, που δεν υπάρχει «εντός και εκτός», ούτε φράχτες, ούτε έλεγχος πληθυσμού. Καμία σχέση με την Ελλάδα όπου λύκοι κυκλοφορούν παντού, χωρίς καταγραφή, χωρίς διαχείριση, σφάζοντας ανεξέλεγκτα.
Αντιθέτως, η Πάρνηθα είναι ένα βουνό δίπλα σε μητροπολιτικό πληθυσμό εκατομμυρίων με ανθρώπινη παρουσία και δραστηριότητες, όπως περιπατητές, ποδηλάτες, επισκέπτες και με μικρές κτηνοτροφικές μονάδες, στις παρυφές της και παρακείμενες περιοχές.
Άρα, δεν συγκρίνονται σε κλίμακα, σε συνθήκες ούτε σε ανθρώπινη πίεση.
Η τυφλή αντιγραφή ή παράθεση μοντέλων από άλλα οικοσυστήματα, χωρίς προσαρμογή στις τοπικές συνθήκες, είναι επικίνδυνη. Ειδικά όταν η εφαρμογή αυτή δεν συνοδεύεται από μηχανισμούς ελέγχου, από διαχείριση με βάση δεδομένα και από διάλογο με τους ανθρώπους που ζουν καθημερινά στη φύση, όπως οι κτηνοτρόφοι και οι κυνηγοί.
Ανυπαρξία κρατικής πολιτικής και η αυθαίρετη «μονοφωνία» των ΜΚΟ
Η Ελλάδα σήμερα δεν διαθέτει ούτε μία επίσημη κρατική μελέτη για την πληθυσμιακή κατάσταση του λύκου. Δεν υπάρχει κανένα εθνικό σχέδιο διαχείρισης, ούτε στρατηγική συνύπαρξης με τον άνθρωπο.
Αντί για επιστημονική πολιτική, έχουμε παραδοθεί στις ωραιοποιήσεις, τα ευχολόγια και τις πρόχειρες προτάσεις ΜΚΟ, που λειτουργούν χωρίς λογοδοσία και με ιδεολογική παρωπίδα. Το κράτος απουσιάζει προκλητικά από τη λήψη αποφάσεων και αφήνει την ύπαιθρο να πληρώνει το κόστος της αδράνειας.
Την ίδια στιγμή, οι επιδοτούμενοι «σωτήρες της φύσης» προωθούν την πλήρη ακινησία και κάθε έννοια ανθρώπινης παρέμβασης βαφτίζεται «εγκληματική». Αυτή η στάση όχι μόνο δεν είναι επιστημονική αλλά επικίνδυνα ανεύθυνη.
Το επιχείρημα «αφήστε τη φύση να κάνει τη δουλειά της» μπορεί να ακούγεται όμορφο, αλλά οδηγεί σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Και όταν αυτές εμφανίζονται είτε με απώλειες ζώων, είτε με επιθέσεις σε οικισμούς, οι ίδιοι οι υπερασπιστές της «ανέγγιχτης φύσης» φωνάζουν ότι πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά ή για «στημένες ιστορίες των κυνηγών και των κτηνοτρόφων».
Οι κυνηγοί δεν επιδιώκουν άμεσα την θήρευση του λύκου. Το είδος αυτό δεν έχει θηραματική αξία και δεν αποτελεί κυνηγετικό στόχο. Όμως, η πραγματικότητα απαιτεί σοβαρή διαχείριση. Οι λύκοι, σε πολλές περιοχές, επιτίθενται συστηματικά σε κυνηγετικούς και ποιμενικούς σκύλους, προκαλώντας τεράστια απώλεια και ζημιά. Δεν ζητάμε να λύσουμε το πρόβλημα μόνοι μας, ζητάμε από την Πολιτεία να αναλάβει επιτέλους την ευθύνη.
Η διαχείριση του λύκου είναι υποχρέωση του κράτους, όχι ιδιωτική υπόθεση. Αλλά όσο αυτό σιωπά και κρύβεται πίσω από ΜΚΟ, οι συνέπειες πέφτουν στις πλάτες των ανθρώπων της υπαίθρου.
Αυτό που ζητάμε είναι το αυτονόητο. Να υπάρξει σοβαρή και θεσμική διαχείριση των πληθυσμών του, από κρατικούς επιστημονικούς φορείς και όχι ΜΚΟ με ιδεολογικές εμμονές. Οι αποφάσεις δεν μπορεί να λαμβάνονται ούτε με βάση φαντασιώσεις τύπου Yellowstone, ούτε υπό την πίεση θορυβωδών ακτιβιστικών ομάδων που δεν ζουν στην ύπαιθρο και δεν πληρώνουν τις συνέπειες.
Αν δεν μιλήσει η επιστήμη, θα μιλήσει η σύγκρουση
Η διαχείριση της άγριας ζωής δεν είναι παιχνίδι εντυπώσεων, ούτε χώρος για ηθικολογίες και ιδεολογικές φαντασιώσεις. Χρειάζεται στοιχεία, σοβαρότητα και κυρίως συνεργασία με τους ανθρώπους της υπαίθρου, όχι δαιμονοποίησή τους.
Η Πάρνηθα δεν είναι Yellowstone και δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως «μαγική απόδειξη» για να νομιμοποιηθεί η πλήρης αδράνεια στη διαχείριση του λύκου στην Ελλάδα.
Η ωραιοποιημένη εικόνα του λύκου ως «αθώου εξισορροπητή» χωρίς προβλήματα, είναι άλλη μια ιστορία που λένε οι άνθρωποι στον εαυτό τους, όταν δεν θέλουν να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα.
Κι ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο άναψε και επίσημα το «πράσινο φως» για μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση του λύκου, στην Ελλάδα αρνούμαστε ακόμα και να αναγνωρίσουμε το πρόβλημα. Οι υπόλοιποι προχωρούν με σχέδια, μετρήσεις και πολιτικές. Εμείς προσπαθούμε ακόμη να τετραγωνίσουμε τον κύκλο με ωραιοποιήσεις, σιωπές και ξένα πορτοφόλια.
Πηγή: kynigesia.gr
